Łóżka szpitalne i intensywność ich wykorzystania

Duże sumy w miastach i jedna wartość odstająca w przeliczeniu na mieszkańca

Łączna liczba łóżek w szpitalach kraju wynosi 27 800 łóżek, co daje 9,8 łóżek / 1000 mieszk. łóżka na tys. mieszkańców, a mediana wynosi 5,1 łóżek / 1000 mieszk. – tyle łóżek na tys. mieszkańców ma typowy samorząd. W liczbach bezwzględnych, czyli pod względem łącznej liczby łóżek, dominują miasta: Samorząd miasta Wilna osiąga 7 017 łóżek, a Kowno – 5 489 łóżek, co daje dwie największe sumy w kraju, natomiast trzecie miejsce zajmuje Samorząd miejski Kłajpeda z wynikiem 3 144 łóżek.

W przeliczeniu na mieszkańca kolejność wyraźnie się zmienia. Samorząd rejonu rakiskiego zajmuje miejsce 1 z 59: 35,9 łóżek / 1000 mieszk. łóżka na tys. mieszkańców przy liczbie ludności wynoszącej zaledwie 26 857, a na drugiej pozycji jest Samorząd miejski Kłajpeda z wynikiem 20,1 łóżek / 1000 mieszk. Ośrodki regionalne Olita, Samorząd miejski Poniewież i Szawle mieszczą się w podobnym przedziale, z wynikami odpowiednio 19,1 łóżek / 1000 mieszk., 18,1 łóżek / 1000 mieszk. i 16,3 łóżek / 1000 mieszk.

Takie wskaźniki w przeliczeniu na mieszkańca łatwo przecenić. Jeden duży obiekt wystarczy, by podnieść wynik małego samorządu, a kolejna część pokazuje, że Samorząd rejonu rakiskiego ma wprawdzie dużo łóżek, lecz w większości nie są to łóżka do leczenia ostrego.

Łóżka do leczenia ostrego to węższa miara

Łączna liczba łóżek obejmuje miejsca, które nie służą do leczenia ostrego, więc liczba łóżek do leczenia ostrego daje inny obraz. Samorząd rejonu rakiskiego prowadzi pod względem łącznej liczby łóżek na mieszkańca. Tamtejsza gęstość łóżek do leczenia ostrego, 1,9 łóżek / 1000 mieszk. na tys. mieszkańców, jest niższa od mediany wynoszącej 2,1 łóżek / 1000 mieszk. – tyle ma typowy samorząd. Samorząd elektreński pokazuje ten sam schemat: łącznie 17,9 łóżek / 1000 mieszk. łóżka na tys. mieszkańców, ale tylko 2,6 łóżek / 1000 mieszk. w leczeniu ostrym.

Duże miasta opowiadają inną historię. Kowno i Samorząd miejski Kłajpeda mają najwyższą gęstość łóżek do leczenia ostrego – 12,2 łóżek / 1000 mieszk. na tys. mieszkańców – natomiast stolica ma 7,6 łóżek / 1000 mieszk., choć odnotowuje najwięcej hospitalizacji spośród wszystkich samorządów: 286 378 hospitalizacji. Ośrodki regionalne, takie jak Samorząd miejski Poniewież, Szawle i Olita, również utrzymują gęstą podaż łóżek do leczenia ostrego: odpowiednio 11,8 łóżek / 1000 mieszk., 10,3 łóżek / 1000 mieszk. i 9,2 łóżek / 1000 mieszk. na tys. mieszkańców.

Niektóre samorządy wykazują łóżka, ale żadnych do leczenia ostrego. Rejon wileński i Rejon kowieński, dwa duże samorządy rejonowe położone obok dużych miast, mają odpowiednio 0,0 łóżek / 1000 mieszk. i 0,0 łóżek / 1000 mieszk. łóżka na tys. mieszkańców, co sugeruje, że ich mieszkańcy korzystają ze szpitali sąsiednich miast.

Intensywność wykorzystania łóżek

Obłożenie mierzy, jaką część czasu łóżka do leczenia ostrego są zajęte. Typowy samorząd (według mediany) osiąga obłożenie na poziomie 65,9%, natomiast Samorząd druckienicki dochodzi do 88,9%, a Samorząd rejonu rakiskiego ustępuje liderowi tylko nieznacznie – 87,5%.

Obłożenie nie jest prostą funkcją liczby łóżek. Rejon solecznicki osiąga 83,3% przy gęstości łóżek do leczenia ostrego wynoszącej 1,5 łóżek / 1000 mieszk. na tys. mieszkańców, czyli poniżej mediany, podczas gdy Kowno i Samorząd miasta Wilna, mające wyraźnie gęstszą podaż takich łóżek, mają obłożenie odpowiednio 72,6% i 71,1%. Wśród samorządów, które podają oba wskaźniki, związek między nimi jest słaby.

Kilka małych samorządów wykazuje bardzo wysokie obłożenie łóżek: Samorząd druckienicki osiąga 88,9%, a Rejon orański – 81,3%, przy liczbie łóżek wynoszącej odpowiednio 117 łóżek i 120 łóżek. Na przeciwnym biegunie Samorząd rejonu szyrwinckiego ma obłożenie wynoszące zaledwie 37,4%, co oznacza, że w przeciętnym dniu znaczna część tamtejszych łóżek do leczenia ostrego stoi pusta.

Krótkie i długie pobyty

Dwa inne wskaźniki opisują rytm opieki: średnia długość pobytu na łóżkach do leczenia ostrego oraz liczba pacjentów leczonych na jedno łóżko w ciągu roku. Typowy samorząd (według mediany) ma 5,6 dni dnia i 43,8 pacjentów / łóżko pacjenta na łóżko.

Wartości skrajne wzajemnie się odzwierciedlają. Najkrótszy średni pobyt, 2,8 dni dnia, notuje Samorząd rejonu janiskiego, a najdłuższy, wynoszący 10,6 dni dnia, wykazuje Samorząd rejonu ignalińskiego. Rotacja łóżek rozkłada się tak samo: od 17,0 pacjentów / łóżko pacjenta na łóżko (Samorząd rejonu ignalińskiego) do 72,0 pacjentów / łóżko (Samorząd rejonu janiskiego).

Krótkim pobytom towarzyszy szybka rotacja, co jest oczekiwane, bo łóżko zwalnia się wcześniej. W dużych miastach pobyty są krótkie: Samorząd miasta Wilna osiąga 4,7 dni dnia, a Kowno – 5,2 dni dnia, przy rotacji wynoszącej odpowiednio 55,7 pacjentów / łóżko i 50,9 pacjentów / łóżko pacjenta na łóżko.

Długie pobyty nie muszą jednak oznaczać pustych łóżek. Samorząd rejonu ignalińskiego łączy pobyt 10,6 dni dnia i rotację 17,0 pacjentów / łóżko pacjenta na łóżko z obłożeniem 49,1%, podczas gdy Samorząd rejonu szackiego zestawia pobyt 8,2 dni dnia z obłożeniem 76,9%.

Ostrożne czytanie danych szpitalnych

Dane szpitalne opisują placówki, a nie mieszkańców samorządu, w którym się znajdują. Samorząd miasta Wilna odnotowuje 286 378 hospitalizacji hospitalizacji, a Kowno – 208 588 hospitalizacji; liczby te mogą obejmować pacjentów spoza samorządu, więc dzielenie ich przez ludność miejscową wprowadzałoby w błąd.

Pokrycie danych jest niepełne. Niektóre samorządy nie mają danych szpitalnych, a inne wykazują łóżka, lecz żadnych do leczenia ostrego, więc zestawienia obłożenia, pobytu i rotacji uwzględniają jedynie te samorządy, które mają odpowiednie dane. Wszystkie dane szpitalne dotyczą 2023 r. Sama liczba łóżek nic też nie mówi o obsadzie personelu ani wyposażeniu, więc wskaźnik łóżek na mieszkańca porównuje potencjał na papierze, a nie faktycznie udzielaną opiekę.

Odsetek zgonów wśród wypisanych pacjentów łatwo błędnie zinterpretować. Wynosi on 10,15% (Samorząd rejonu ignalińskiego, gdzie pobyty są długie) i 1,79% (Samorząd miasta Wilna), lecz odzwierciedla strukturę leczonych pacjentów, na przykład w opiece długoterminowej lub paliatywnej, i nie jest miarą jakości opieki.